[Ngày: 23.03.2010] Bản để in Gửi tin qua email
Tình hình thu bảo hiểm xã hội ở Đồng Nai: "Bó tay" với các con nợ chây ỳ?
Xem hình

Mặc dù được Ủy ban các vấn đề xã hội của Quốc hội đánh giá là một trong những địa phương thực hiện khá tốt việc thu quỹ bảo hiểm xã hội (BHXH), nhưng tình hình thu quỹ của BHXH tỉnh hiện vẫn còn nhiều điều đáng bận tâm.

* Nhà nước thất thu, người lao động thiệt thòi

Theo thống kê của BHXH tỉnh, năm 2009 toàn tỉnh có trên 517 ngàn lao động, trong đó số lao động đăng ký tham gia BHXH thực tế khoảng 463 ngàn người, đạt tỷ lệ 94%. Thế nhưng, tỷ lệ này không phân chia đồng đều. Bên cạnh các khối đạt tỷ lệ 100% lao động tham gia BHXH, như: các đơn vị hành chính sự nghiệp, các cơ quan Đảng, đoàn thể, cán bộ công chức xã, phường và doanh nghiệp nhà nước, thì vẫn có các khối đạt tỷ lệ rất thấp, như: các tổ chức dân lập (46%), hội nghề nghiệp, hộ sản xuất - kinh doanh cá thể, tổ hợp tác (3%).

Ông Nguyễn Văn Thành, Giám đốc BHXH TP. Biên Hòa cho biết, Biên Hòa hiện có trên 20 ngàn cơ sở kinh doanh cá thể, nhưng số đơn vị đóng BHXH chỉ "đếm trên đầu ngón tay". Và quan trọng hơn, số lao động chưa được tham gia BHXH không chỉ ở con số khoảng 54 ngàn người như thống kê, mà trên thực tế đông hơn rất nhiều. Ông Trương Văn Vở, Phó trưởng đoàn chuyên trách Đoàn đại biểu Quốc hội tỉnh nhận định, ước tính hàng năm trên địa bàn tỉnh có khoảng 100 ngàn lao động trong các khu vực doanh nghiệp tư nhân, hợp tác xã, tổ chức dân lập, tư thục, hộ gia đình... không được tham gia BHXH. Đồng nghĩa với việc này là Nhà nước sẽ thất thu khá lớn trong việc trích nộp quỹ BHXH, đồng thời người lao động thiệt thòi vì không được thụ hưởng chính sách BHXH của Nhà nước.

"Mức xử phạt cao nhất hiện nay đối với doanh nghiệp cố tình chiếm dụng quỹ BHXH chỉ 20 triệu đồng thì không đủ sức răn đe, doanh nghiệp sẵn sàng nộp phạt để chiếm dụng. Và bất hợp lý còn nằm ở chỗ, doanh nghiệp nợ thuế thì bị xử lý hình sự, còn nợ BHXH thì chỉ là vấn đề dân sự, chỉ có thể khởi kiện" - ông Lâm Duy Tín, Phó giám đốc Sở Lao động - thương và xã hội bày tỏ băn khoăn.

 

Một thực trạng khác đáng quan tâm trong vấn đề thu BHXH, đó là tình trạng doanh nghiệp chỉ trích mức lập quỹ BHXH căn cứ trên tiền lương cơ bản ghi trong hợp đồng lao động. Số tiền lương này thường ít hơn nhiều so với thu nhập thực tế của người lao động. Như ở khu vực hội nghề nghiệp, hộ sản xuất - kinh doanh cá thể, tổ hợp tác, mức lương bình quân thực tế của khu vực này hiện nay là 1.570.800 đồng, nhưng mức đóng bình quân thực tế chỉ có 1.080.043 đồng, thấp hơn khoảng 30%. Như vậy, khoản trợ cấp cho người lao động khi nghỉ hưu, hoặc khi thất nghiệp... cũng sẽ thấp đi, không đảm bảo mức sống và cũng không phù hợp với chủ trương thực hiện chính sách an sinh xã hội của Nhà nước.

* "Bó tay" với các "con nợ" của BHXH?

Theo ông Nguyễn Ngọc Quang, Giám đốc BHXH tỉnh, đến cuối năm 2009 toàn tỉnh vẫn còn 530 cơ quan, đơn vị, doanh nghiệp nợ BHXH với tổng cộng trên 55,2 tỷ đồng. Trong đó, có đến 404 đơn vị thuộc dạng "chây ỳ" nợ dây dưa, khó đòi với khoản tiền gần 49 tỷ đồng. Doanh nghiệp thuộc hàng "lì" nhất, nợ từ năm 1996 đến nay (14 năm) là Công ty ty rượu sâm panh Matxcơva (KCN Biên Hòa 2) với số tiền hơn 2,2 tỷ đồng; doanh nghiệp nợ nhiều nhất là Công ty cổ phần Lilama 45-1 với khoản nợ lên đến hơn 6,6 tỷ đồng. Theo BHXH tỉnh, trong số những đơn vị nợ BHXH cũng có không ít cơ quan, đơn vị Nhà nước, như: UBND xã Cẩm Đường (huyện Cẩm Mỹ), UBND phường Trảng Dài, UBND xã Tân Hạnh, UBND phường Tân Biên (TP. Biên Hòa), UBND xã Tam An (huyện Long Thành), Công ty tư vấn xây dựng Đồng Nai, Công ty cổ phần cảng container Đồng Nai, Công ty đóng tàu đặc chủng NT...

Ngày 29-8-2008, Tòa án nhân TX. Long Khánh đã chấp nhận đơn khởi kiện của Liên đoàn lao động thị xã Long Khánh đối với Công ty Hanul Line. Theo đó, Tòa án đã tuyên buộc công ty phải nộp 2 khoản nợ BHXH và bảo hiểm y tế cho người lao động với tổng số tiền hơn 1,4 tỷ đồng. Nhưng đến nay, công ty này vẫn tiếp tục nợ vừa cũ vừa mới là 2,56 tỷ đồng.

Giữa năm 2009, BHXH tỉnh tiến hành khởi kiện 4 doanh nghiệp nợ BHXH ra Tòa án nhân TP. Biên Hòa, gồm: Công ty Tân Chi Mei, Công ty rượu sâm panh Matxcơva, Công ty Young Poong và Công ty Đông Nam. Trong quá trình khởi kiện, có 2 doanh nghiệp đã hòa giải thành, đồng ý thanh toán nợ BHXH, là Công ty Tân Chi Mei và Công ty rượu sâm panh Matxcơva. Tuy nhiên, hiện 2 doanh nghiệp này vẫn tiếp tục nợ khoảng 2,65 tỷ đồng.

 

Ông Huỳnh Tấn Kiệt, Chủ tịch Liên đoàn lao động tỉnh cho biết, việc các đơn vị chậm nộp, thậm chí nợ dây dưa BHXH nhiều năm liền đã làm ảnh hưởng rất lớn đến quyền lợi của người lao động. "Không tháng nào là không có công nhân của các doanh nghiệp nợ BHXH kéo đến nhờ Công đoàn can thiệp, bảo vệ quyền lợi khi thai sản, ốm đau, nghỉ việc" - ông Kiệt bức xúc.

 Giám đốc BHXH tỉnh cho biết, phía BHXH cũng đã áp dụng rất nhiều biện pháp để "đòi nợ", như phối hợp với Phòng Thanh tra Sở Lao động - thương binh và xã hội tiến hành kiểm tra chuyên đề, công bố danh sách những doanh nghiệp cố tình dây dưa chiếm dụng quỹ BHXH trên phương tiện thông tin đại chúng, thậm chí phối hợp cùng với Công đoàn để khởi kiện một số doanh nghiệp ra tòa án, nhưng kết quả giảm nợ vẫn còn hạn chế...

Hà Lam

Ý kiến

* Ông BÙI SỸ LỢI, Phó chủ nhiệm Ủy ban Các vấn đề xã hội của Quốc hội: Cần nâng cao năng lực quản lý đối tượng và mức thu BHXH

Đặc thù của Đồng Nai là vùng kinh tế trọng điểm, thu hút rất nhiều lao động từ các địa phương khác, nên vấn đề cốt lõi hiện nay là kiểm soát được các đối tượng tham gia lao động từ 3 tháng trở lên tại các doanh nghiệp. Tôi cho rằng, cách xác định đối tượng tham gia BHXH dựa vào số liệu của Sở Kế hoạch - đầu tư, Sở Lao động - thương binh và xã hội, Cục Thống kê của BHXH Đồng Nai như hiện nay vẫn chưa ổn, sẽ để sót đối tượng, nhất là đối với các hộ sản xuất - kinh doanh cá thể. Cách tốt nhất, theo tôi là nên phối hợp với chính quyền địa phương, nhất là cấp phường, xã.

Về việc các doanh nghiệp hiện trích quỹ nộp BHXH chỉ dựa trên tiền lương cơ bản, tôi cho rằng phải tăng cường giám sát thu bằng cách dựa vào tổng quỹ tiền lương thực tế của doanh nghiệp. Các chứng từ này thể hiện rất rõ trên hạch toán của doanh nghiệp với các cơ quan chức năng, chẳng "chạy" đi đâu được. UBND tỉnh cũng cần chỉ đạo các ngành, các cấp tham gia phối hợp với cơ quan BHXH, đảm bảo 2 vấn đề: một mặt tuyên truyền cho người lao động nhận thức đầy đủ lợi ích lâu dài khi tham gia BHXH, tự bảo vệ quyền lợi của mình bằng cách không chấp nhận ký hợp đồng lao động với chủ sử dụng lao động mà không có BHXH; mặt khác, cần nâng cao năng lực quản lý đối tượng và mức thu BHXH hơn nữa.

* Ông NGUYỄN NGỌC QUANG, Giám đốc BHXH tỉnh: Nên nhờ ngành thuế thu hộ

BHXH là cơ quan hành chính sự nghiệp có thu, nên không có chức năng thanh tra, xử phạt đối với các doanh nghiệp. Chính vì vậy, đối với việc thu hồi nợ đọng BHXH chỉ có thể phối hợp với cơ quan quản lý nhà nước về lao động. Để triệt để thực hiện thu đúng, thu đủ và thu kịp thời quỹ BHXH, tôi cho rằng nên nhờ ngành thuế là cơ quan hiện có hệ thống thu rất chặt chẽ từ các doanh nghiệp đến tận các hộ sản xuất - kinh doanh cá thể. Nếu được như thế, việc thu BHXH sẽ thực hiện hiệu quả, mà ngành BHXH cũng không phải tăng cường thêm biên chế.

Tôi đề nghị các cơ quan chức năng nghiên cứu, tham mưu đề xuất Chính phủ xem xét ban hành quy định đối với các đơn vị, tổ chức, doanh nghiệp, cá nhân có sử dụng lao động, khi đến cơ quan thuế đăng ký thuế phải song song với việc đăng ký tham gia BHXH cho người lao động. Mặt khác, đến cuối kỳ quyết toán thuế, phải có xác nhận kết quả tham gia BHXH của cơ quan BHXH thì cơ quan Thuế mới chấp nhận quyết toán. Nếu thực hiện được yêu cầu này, sẽ là biện pháp tích cực để nắm bắt và quản lý được đối tượng tham gia BHXH. Đối với đơn vị cố tình chây ỳ, dây dưa kéo dài nợ BHXH, đề nghị phải có biện pháp xử lý mạnh, như bắt buộc tạm ngưng hoạt động cho đến khi nào khắc phục xong mới cho phép hoạt động trở lại. Có như thế mới giải quyết cơ bản tình trạng nợ đọng như hiện nay.

T. Thúy (thực hiện)

Hà Lam

Bạn thường tìm hiểu thông tin về BHXH ở đâu?
 Đến cơ quan BHXH
 Trên báo giấy
 Trên Internet
 Trên Website BHXH
 Từ nhiều nguồn khác nhau
Kết quả  
Dai A Bank